Phân biệt PCR tải lượng HIV và xét nghiệm PCR HIV DNA

[Bác sĩ Bình]

? NÊN XÉT NGHIỆM PCR ĐO TẢI LƯỢNG HIV HAY PCR HIV DNA?​

Trên diễn đàn có nhiều bạn thắc mắc:

“Khi nghi ngờ nhiễm HIV thì nên đi xét nghiệm PCR đo tải lượng HIV hay xét nghiệm PCR HIV định tính (PCR HIV DNA)?”

Về vấn đề này, Bác sĩ Bình giải thích cụ thể như sau để các bạn hiểu rõ hơn ?

Xét nghiệm PCR đo tải lượng HIV (PCR HIV RNA)

Đây là xét nghiệm định lượng, tức là cho biết số lượng bản sao của virus HIV có trong máu.
Mẫu xét nghiệm được lấy là huyết thanh, tức phần trong, trong suốt được tách ra từ máu toàn phần sau khi quay ly tâm. Phương pháp này giúp đếm số lượng RNA của HIV có trong huyết thanh, nhờ đó bác sĩ có thể biết được tải lượng virus (bao nhiêu bản sao virus trong 1 mL máu). Xét nghiệm đo tải lượng HIV thường được chỉ định cho người đang điều trị ARV, với mục đích đánh giá hiệu quả điều trị, phát hiện sớm tình trạng thất bại điều trị hoặc nghi ngờ kháng thuốc. Tuy nhiên, xét nghiệm này không được sử dụng để chẩn đoán xem một người có nhiễm HIV hay không, vì ở giai đoạn đầu của nhiễm HIV, tải lượng virus có thể biến động, gây ra kết quả không chính xác cho mục đích chẩn đoán ban đầu.

Xét nghiệm PCR HIV DNA (định tính)

Ngược lại, xét nghiệm PCR HIV DNA là xét nghiệm định tính, tức là tìm xem có hay không sự hiện diện của vật liệu di truyền HIV trong tế bào máu. Mẫu được sử dụng là máu toàn phần, chứ không tách huyết thanh như phương pháp đo tải lượng HIV. Khi kết quả PCR HIV DNA cho thấy có vật liệu di truyền của HIV trong tế bào (kết quả dương tính), điều đó đồng nghĩa với việc người đó đã nhiễm HIV. Phương pháp này được sử dụng để chẩn đoán xác định nhiễm HIV, đặc biệt hữu ích trong các trường hợp các xét nghiệm sàng lọc thông thường (test nhanh, xét nghiệm kháng thể/kháng nguyên) cho kết quả không xác định hoặc nghi ngờ.

Điểm giống và khác nhau

Cả hai phương pháp đều thuộc nhóm xét nghiệm sinh học phân tử PCR, đều có khả năng phát hiện sự hiện diện của virus HIV ở mức độ rất sớm và chính xác hơn so với các phương pháp thông thường. Tuy nhiên, mục đích sử dụng của chúng hoàn toàn khác nhau. Nếu xét nghiệm PCR HIV RNA đo tải lượng nhằm theo dõi đáp ứng điều trị ARV, đánh giá hiệu quả thuốc, thì xét nghiệm PCR HIV DNA lại được dùng để xác định một người có nhiễm HIV hay không.

Lưu ý khi lựa chọn xét nghiệm

Việc lựa chọn phương pháp xét nghiệm nào cần dựa trên chỉ định của bác sĩ chuyên khoa HIV/AIDS, tùy theo tình huống lâm sàng và mục tiêu xét nghiệm. Nếu bạn chưa từng được chẩn đoán nhiễm HIV và các xét nghiệm sàng lọc khác vẫn chưa rõ ràng, bạn nên làm xét nghiệm PCR HIV DNA (máu toàn phần). Còn nếu bạn đang điều trị ARV, thì bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm PCR HIV RNA (đo tải lượng virus) để theo dõi tiến triển điều trị.

? Kết luận

Tóm lại, cả hai xét nghiệm đều là PCR nhưng khác nhau ở mục đích sử dụng:

PCR HIV DNA (định tính) dùng để xác định có nhiễm HIV hay không.

PCR HIV RNA (đo tải lượng) dùng để theo dõi đáp ứng điều trị ARV.

Vì vậy, trước khi làm xét nghiệm, bạn nên trao đổi với bác sĩ chuyên khoa để được chỉ định đúng phương pháp, vừa chính xác, vừa tiết kiệm chi phí và thời gian.