Các loại xét nghiệm HIV và thời điểm xét nghiệm phù hợp nhất

[Bác sĩ Bình]

Thời gian qua, có nhiều bạn quan tâm về các loại xét nghiệm HIV và thời điểm phù hợp nhất để làm xét nghiệm cho kết quả chính xác. Sau đây là một số xét nghiệm để các bạn tham khảo (tổng hợp theo y văn và hướng dẫn của Bộ Y tế):

1. Xét nghiệm kháng thể HIV (thế hệ 1–3, test nhanh)
- Cơ chế: Phát hiện kháng thể kháng HIV trong máu.
- Thời gian phát hiện: Sau 3–12 tuần kể từ khi có nguy cơ.
- Độ chính xác:
+ Sau 4 tuần: khoảng 80–90% ca nhiễm đã phát hiện được.
+ Sau 12 tuần: gần như 100%.
- Ứng dụng: Các test nhanh (que thử, ELISA thế hệ 3).

2. Xét nghiệm combo HIV (thế hệ 4: kháng nguyên p24 + kháng thể)
- Cơ chế: Phát hiện kháng nguyên p24 (xuất hiện sớm) và kháng thể.
- Thời gian phát hiện: Từ 2 tuần sau nguy cơ, chính xác cao nhất sau 4–6 tuần.
- Độ chính xác:
+ Sau 28 ngày: ~95–99%.
+ Sau 6 tuần: hầu hết phát hiện được ca nhiễm.
+ Sau 12 tuần: khẳng định chắc chắn.
- Ứng dụng: Sinh phẩm thế hệ 4.

3. Xét nghiệm PCR (phát hiện vật chất di truyền của virus)
- PCR RNA HIV: Tìm ARN của virus. Phát hiện từ 7–14 ngày sau nguy cơ.
- PCR DNA proviral: Phát hiện DNA tích hợp của HIV trong tế bào.
- Độ chính xác: Rất cao, nhưng chi phí đắt.
- Ứng dụng: Chủ yếu dùng trong:
+ Chẩn đoán sớm trẻ sơ sinh (do kháng thể mẹ truyền sang).
+ Trường hợp phơi nhiễm nghề nghiệp hoặc cần kết quả sớm.

4. Western Blot / Khẳng định
- Dùng để khẳng định kết quả sau khi test sàng lọc dương tính.
- Không dùng để xét nghiệm sớm.

* Tóm lại:
-> Nếu muốn kiểm tra sớm nhất: làm xét nghiệm combo thế hệ 4 sau 4 tuần.
-> Nếu muốn khẳng định tuyệt đối: xét nghiệm lại sau 12 tuần.
-> Trong trường hợp cần biết gấp (ví dụ lo lắng nhiều, phơi nhiễm nghề nghiệp, hoặc quyết định điều trị PEP): có thể làm PCR RNA HIV sau 10–14 ngày.